VARA: phương sai, chính là STDEVA trước khi khai căn

Bài trước, STDEVA tính độ lệch chuẩn theo quy tắc quy đổi văn bản/luận lý. VARA là hàm cuối cùng trong họ này — tính phương sai, và về bản chất chỉ là STDEVA dừng lại một bước trước khi khai căn.

Công thức trong bài dùng dấu phẩy (,); đổi sang dấu chấm phẩy (;) nếu Excel của bạn cấu hình theo vùng miền khác.

Cú pháp #

=VARA(gia_tri1, [gia_tri2], ...)

Cùng quy tắc quy đổi: TRUE=1, FALSE=0, mọi văn bản=0. VARA là phiên bản mẫu (sample), tương ứng với VAR.

Quan hệ trực tiếp: VARA chính là STDEVA bình phương #

=VARA(80,85,90,"Chưa chấm")
=STDEVA(80,85,90,"Chưa chấm")^2

Cả hai công thức đều cho 1822,92 — VARA và STDEVA tính trên cùng một tập dữ liệu luôn thoả mãn quan hệ VARA = STDEVA², đúng bản chất toán học: độ lệch chuẩn là căn bậc hai của phương sai.

Cùng chịu chung cái bẫy thổi phồng — thậm chí còn rõ hơn #

=VAR(80,85,90)
=VARA(80,85,90,"Chưa chấm")

VAR(80,85,90) cho 25,00. VARA(80,85,90,"Chưa chấm") cho 1822,92 — chênh lệch tới hơn 70 lần, còn rõ rệt hơn cả mức chênh lệch 8 lần đã thấy ở STDEVA cùng bộ dữ liệu, vì bản thân phép bình phương trong phương sai vốn đã khuếch đại sai lệch, và VARA chưa qua bước khai căn để "thu nhỏ" con số lại như STDEVA.

Khi nào nên dùng VARA thay vì tự tính STDEVA² #

=VARA(B2:B20)

Nếu công thức tiếp theo cần dùng trực tiếp phương sai (ví dụ trong các phép tính thống kê ghép nối nhiều bước, hay công thức kiểm định), dùng thẳng VARA gọn hơn và tránh sai số làm tròn nhỏ có thể phát sinh khi bình phương một kết quả STDEVA đã làm tròn hiển thị.

Kiểm tra dữ liệu bằng COUNTA/COUNT trước khi tin vào VARA #

=IF(COUNTA(B2:B20)=COUNT(B2:B20),VARA(B2:B20),"Kiểm tra lại: có ô không phải số")

Giống cách đã làm với STDEVA ở bài trước, so sánh COUNTA và COUNT trên cùng vùng dữ liệu là cách nhanh để biết có ô văn bản hay luận lý nào lẫn vào không, trước khi tin tưởng vào kết quả VARA — hai hàm bằng nhau nghĩa là toàn bộ dữ liệu đều là số thật, không có gì bị quy đổi âm thầm.

Tổng kết #

VARA tính phương sai theo đúng quy tắc quy đổi văn bản/luận lý như STDEVA — thực chất là bình phương của STDEVA. Vì phương sai đã ở dạng bình phương, sai lệch do một ô văn bản gây ra còn được khuếch đại rõ hơn cả STDEVA, nên càng cần kiểm tra kỹ dữ liệu trước khi sử dụng.

Đây là bài cuối trong cụm 5 bài lô 21 về nhóm hàm "-A" (tính cả văn bản và luận lý), bắt đầu từ AVERAGEA.